Fundade St. Diogo’s Church - Guirim.
em 1604 por Fr. Miguel de S. Boventura aom ajudados gaunkares.
Por ameacar ruina, foi reparada com esmolas dos reitores vizinhos e novamente, em 1703, em que se fizeram as torres.
Em 1857 foi reconstruido o frontispicio e legeada a igreja.
Tem 5 altares, sendo o do Ssmo Nome de Jezus privilegiado por decr. No. 1.284 de 4.6.1895.
30. N. Sra Mae de Deus, Sangolda………..800 metros
31. N. Sra de Livramento, Sangolda………1000 metros
32. N. Sra de Assuncao, Vancio……………890 metros
St. Francisco de Assis, Monte………….250 metros
St. Antonio, Simoes Vaddo……………500 metros
1604
Sangtat ki 1604 varga. Frei Miguel de S. Boaventura hannern Sant Diogachi vo Didakasachi igorz sthaploli. Tea kallailo Frei Paulo da Trindade boroita:
.Sangolda Bhagevont (Sant) Diogachi igorz sthaptalet tedna. Frei Miguel de S. Boaventura. zaun asia Rakhonddar ani Mukhi Odhikari (Custos e Comissario Geral) (1602-05)- Bardescho kopit. Diogo Lobo ani techo bhav Pri. Frei Joao de S. Mathias. hi igorj khoinche svater bandhchi tem tharaunk zornle. Kalemdevtechem devull astern tea zagear igorz bandhchi mhonn tharailern; Kalemdevta (zaunk zai Kali-devta) rnhollear Kali-Devi: he Devichi soglleank bhirant asli ani ratchea venar tichea fuddeantlean par (pasar) zaunk sogllirn bhietalirn... He Kalemdevte-chern deull aslem tea zagear ek novi Igorz bandhunk nirnnoi ghetla rnhonn ganvcheam.
Hindvank kolltoch. tenkam ekdom' dukh bhogli: ani bailo ani bhurglm hueli ani bobo rnarunk laglim; tenkam ti igorz itli devla lagim naka aslim. Atam ratchim nnov vazunk pavlollm. dekhun chandnneachea uzvaddan to kopit aplea ghora portolo ani Pri. Frei Manuel de Souza Kandole gelo ani Pri. Frei..Joao de S. Mathias Nagveam gelo. thoincho Reitorto aslo.
Anik. eke dusre svater, Paulo de Trindade dita hem vonmon: “(Nagvenche) Igrojechea uzveak ani udenti dixen Sant Diego-chi Igorj asa -Zunveachea unnea -xea kendrak (zunvo mhollam ti ek cbuk; Bardes zaun asa Peninsula - Dvip-kolp). He firgojek lagu zatat don ganv: GIRl zhoim igorz ubhi asa ani Sangolda ani tea bhair Porvorchi Vall (valley) Firgojent asat 1100 kiristanvam. Girvoddcho yigar motam ghalunk Sangoldda veta.
Kaim vorsarn uprant, Igorz ani Vigaracho Nivas moddpache tonnir pavlim; tenchem nisontton zaunk pavlolem (poilo igorzo sodanch zaun asleot matiecheo ani chutt'ttancheo) Dog motthvaxi dog eka-meka patthlean vigar, hi imarot durust korunk fuddem sortat. He vigar rnhollear Jorge Homern ani Carlos dos Remedios. Hea vigaramnim ho vavr kedna kelo tem sangunk kotthinn; Frei Jorge Hornen hechi mahiti arnkam nanch punn Frei Carlos des Remedios hechi il'li mahiti arnkam asa: sumar 1675 vorsa hea Fransiskanan Mhapxeche Igorjechi durusti kel'li. Heach vorsa ghoddiek team dogui rnotthvaxeamnirn Girvoddche Igorjechi durusti kel'li zait.
1720 vorsachea vakea pormonnem. he firgojent 2320 kiristanvam aslirn. Frei Meersman. O.F.M. hachea pormonnern, voir dakhoun dileat team Reitoram bhair. aslet he Reitor: Joao da Conceicao - 1648: Antonio da Paixao, 1755, 1766; Luiz da Madre de Deus, 1766-67;- nimanno Fransiskani Reitor. Leopoldo da Rocha anik Reitoranchim nanvam dita: 1728 san tem 1767 voros pasun - mhonnge 39 vorsam pottim - ikra Reitoranchirn nanvarn to dita nimanno
Fransiskani Reitor rnhollear Frei Luis da Madre de Deus.
Hi igorz bandhunk Girvoddche ani Sangolddeche komunidadin adhar dil'lo. He igorjecho vo firgojecho askari Sant Diog kiteak zaunk pavlo tem sangchi goroz na: Bardeschea koptachern nanv Diogo Lobo aslem - hi Igorz ubharunk ho kopit fuddem sorlolo.
He igorjechi_durusti novean keli sumar 1703 vorsa jedna donui torri vo minari bandhun kaddleo; 1857 vorsa Igorjecho fuddo bandhun kaddlo ani tedna igorjek tizule ghatlet.
Kiristanvponn heam don ganvamnim pavchea adim, Sangolddecho lok bhoztalo heam devank: Santeri. Narayan, Ravalnath, Mahadev ani Sati ani Girvoddcho lok: Bhagvati. Narayan, Vandevta, Sati ani Santeri. Kaim ganvkaranchim kul-nanv zaun aslim Naik. He dev magir Borddeam (Divchole) pavlet.
1728 san, he igorjent 13 Fransiskani Vigar vo Reitor aslet mhonn Leopoldo da Rocha sangta; nimaimo Reitor 1766 - 67 - mhollear Frei Luis da Madre de Deus.
Igoljechem Vornnon
He igorjecho fuddo rajvont dista; Porvori san mukhi rosto Mhapxeam vota thoim san hi igorj soglleanchea dolleank; zollkota; he igorjek don tori asat techer voir piramid koxim tonkam dixtti poddtat. Hi igorj Sangoldda ani Giri hea don ganvche ximecher ubhi asa; he ximek lagun hea don samudaiam modhem zaiteo vinodhi goxtteo asat. Igorjek pacharlea mhonnun: "Igreja de Guirim" (tern nanv zaunk zai Konknnintlean GIRl mhonnge DONGOR. Dubhav na ho DONGOR vo GIRl igorje patthlean asa ani hea GIRl bhonvtim ganv vo vadde asat te zaunk pavleat GIRl + VADDO vo GIR+VADDE. Hea fuddem he igorjek GlRI- SANGOLDDECHI IGORZ mhollear borem zait; zoxem ami mhonnlam: MARNA - XIVOLECHI IGORZ.
Hea don ganvchea lokam modhem, adlea kallar ttanvttinv chol'lanch ani osIea kortubak lagun vinodhi goxtteo utpon'n zal`leo asat. Igorjek sodanche bhaxen don torri asleoch ani tantIe eke torrir ek ghantt asli. Girvoddkarank aple vattentlean ti ghantt ghatloli zai asli ani Sangolddkarank, aple vattentlean. Zaiti uzot zali soglle bhukele, dom- par zalo. Ap-aple vattentlean Girvoddkar ani Sangolddekar jevnnak mhonn ghora gele; punn Sangolddekar ghora gelech na, xetant lipun ani magir ugich portote ani ti ghantt aple vattentle torrir choddoili ani vazoili. To dis san ghantt Sangolddeche vattenleantuch asa. don ghantto asat.
Dusrem kijil zaun aslern nanvachem: Ti igorz khoinchea ganvchi? Sangolddechi vo Girvoddchi? Ho tontto Igorjechea Askarianuch suttavo korum ietalo. Soglle igorjent zomle: Girvoddkar uzve bazuchean ubhe ravIe ani Sangollddekar dave vattentlean. Sant Diogak prosn ghatlo: Hi igorz khoinchea ganvchi? Rokddich Sant Diogchi tokli Girvoddche dixentlean hal'li. Itlean ho nanvacho tontto suttavo zalo.
Igorjent asat panch altar. Modhlo altar Sant Diogak bhettoilolo asa; ani don bazuche asat; uzve vattentlo bhettoila Ruzai Saibinnik ani hi porob Girvoddkar monoitat; dave vattentlo altar bhettoila Jezu Ballkak ani hea Ballkachi porob Sangollddekar monoitat. Hea Jezu Ballka vixun ek vichitr kotha asa. Ekdam ek Girvoddechi bail mornna tonnir pavloli; vigarari te bailek JEZU PAV mhonn xikoilem punn kitench kelear ti Girvoddkarnn JEZU mhonnunk kobul zai na zali. Tinnem mhonnlem "JEZU TANGELO. NHOI AMCHO”. Heo zaun asat kaim vinodhi goxtteo. Ruzai Saibiinnicho altar Girvoddechean asa ani Jezu Ballkacho - Sangollddeche vatentlean.
Choutho altar mhollear Jezuchea Kallzak bhettoilolo uzve vattentlean. Ho altar soglleam igorzamnim bailanche komunhanvache gradi sokol ghatlolo asa. Jezuche altar zaite magir amchea igorzamnim bhitor sorle; Santa Margarida Maria Alalok Madrik Jezuchea Kallzachim Dorxonnam favo zatoch (1673-1675 vorsam modhem) Tea adim amcheo igorzo 17vea vo 16vea xekddeant bandhun kaddloleo. Anik ek altar, dave vattentlean, to bhettoila Piedad Saibinnik.
Igorje patthlean asa GIRI (dongor). Hea GIRICHI khobor fuddem melltoli. Hea GIRIK lagon, tea ganvak GIRl + VADDO mhonn nanv poddlem. Igorje fuddlean cheauri vattamnim ek durig adrak veddo ghata. Simitir heach adrai Girvoddchea ordhan ubhi asa ani Vigaracho Nivas Sangollddechea ordhan, simitrichea darar boroilam: AIZ MACA FALEA TUCA.
Altarache don retabl he igorjent pavleat te Sant Boaventurache kolejintle hi kolej Fransiskananchi, Gova-Xhara asloli; Gova xharantleo dharmikancheo igorzo ani koleji bond kortoch, 1838 vorsa, he retabl Girvoddche igorjent vhele; oxench dusream-i igorzamnim ghoddlolem tumkam melltolem.
KOPELAM
Girvoddea
A) Asunt Saibinnichem: Vanxi-Vaddeant. Hea kopelak anik don supurle vadde lagu zatat te he: Tuar ani Sorvem. Hem kopel igorje san 890 metr pois urta. Asunt Saibinnichem kopel, 1768 vorsa bandhlolem ani tem bhavartheank Abrilache 12ver, 1768 vorsa ugtem kel'lem. Ek voros pattim Fransiskani motthvaxi Girvoddeantle bhair sorlole 1907 vorsa hem kopel dusrust kel`lem ani modhlo bhag ani kopel mor vaddoilolem.
Magir kaim vorsam uprant, rostea kuxik kurredor salo teka voir simittichi malli ghatli ani tichi ugtavnni Agostache 14ver, 1987, festa adlea disa, zali;. tea adim lakddachi malli asli. Don vorsam uprant, Julhache 3rer 1989, kopelachea darvontteak potreachi ek pakaddi asli ti kaddun, simettichea beteachi ek poddvi vo asro bandhun kaddlo. Hea kopelache ostompte bazuk nolleanchi ek pakaddi asli ti eka trakachea dhopkean vo obsoegan moddun poddli; ti magir novsorunk simettichea beteachi pakaddi ghatli; tichi ugtavnni Julhache 25ver 1990 vorsa zali. Dusrea vorsa kopelache torrir vo fuddear "ASSUMPT SAIBINNICHEM MONDIR" him utram boroun ek vhoddlo toktto ghatlo; ho vavr Abrilache 20ver 1991 somplo ani techi ugtavnni Outubrache 2rer, 1992 keli.
Kopela kuxik bosi thambtaleot ani Mis choltana bobatt zatalo; atam novo "BUS STOP" ghatlo to Junache poiler 1991 bandhun toiar zal`lo khoro punn techi ugtavnni fokot Out.. 2rer 1992 vorsa zali.
Kopelachi fuddli zomin addaun dovrunk. ek durig bandhlem tem magir.
Modhlea altarar voir Parveanchea rupan Povitr Atmo dakhoila; techea sokol Assunta Saibinni asa. He Saibinni
sokol, davean asa Sant An'na ani uzvean Sant Sebastianv Tabernakla Tabemakla voir khursar zoddlolea Jezuk dakhoila punn chear khilleancher Jezu Khursar umkolltta. Oslich protima
Girvoddeche-i igorjent asa.
Bazuche altar nant. Dave vattentlean onttik tenkun asa ek pulputr.
B) Sant Antonichem - Sant Anton Vaddeant: Hem kopel igorje san 500 metr pois urta. Tem1780 vorsa bandhlolem ani novean bandhun 1889. Hem-I kopel Fransiskananchea kallailem nhoi.
A) Livrament Saibinnichem : Hem kopel eke dongurler urta, 1000 metr pois igorje san 1780 vorsa tem kopel _ bandhunk suru kel`lem ani techer axirvad ghalunk porvangi poddloli Setembrant 1781.Tern kopel novean bandhun kaddlem 1894 vorsa ani techer axirvad poddlo Maiache 21ver ani bhavarthiank ugtem kelem Agostache 11 ver, 1894.
B) Dev-Matechem - Mae-de-Deus - Satbinnichem -Hem kopel 800 metr, igorje san. pois poddta. Poilem kopel 1732 Vorsa sthaplolem Pri. Francisco Lourenco Rodrigues ani techi avoi Joana Pereira hennim Vanuassay (sic) vaddeant. Ho vaddo khoim poddta tem mhaka rnellunk na. Hem kopel magir anik dusrea zagear bandhun kaddlem ani toxem korunk, Dom Jose Maria da Silva Torres hea Arsebispan Marsaehe 22ver. 1847 vorsa porvangi dil'li. CHOUGHAM' rostea-koddek dongra vattentlean tem ubhem asa. Adirn kopelanv astalo ani teka ravunk ek nivas vo ghor bandhlolem.
GIRVODDCHO FRANSISKANI NIVAS
(Hospicio de Guirim) (1)
Bardes-chea unnea-xea mazar, Mhapxeak tenkun, ek dongurli asa; te dongurlek aiz sogllo lok "Monte de Guirim” hea Purtugali nanvan ollkhota (2). Kopelache Sakristint mhaka dakhoili ek fatorn ani ticher boroilolem mhaka mel1'lem:
(1) Ho ovesvor borounk, ji mahiti 1981 vorsa Sorgest Pri. Diogo Sequeira, O.F.M (Cap) hannim dil`li ticho vapor zaito kela. Ho nivas boro korun topasun polleuncheak ek ratr hanvem tea motthant vo nivasant sarli. “Hospicio” mhollear ek kherit ghor –“domus non formata”-mhonnge motthvaxi jivit jieunk ozun toiar zaunk nasloleanchem ghor, oxi Pri. Diogan mhaka khobor dili. Hanv adim “ASRO”. oxem tea Purtugez utrachem bhaxantor kortalom.
(2) GIRl mhollear Sonvskrit bhaxen dongor ani hea pasot thoinchea vaddeak Konknnintlean nanv poddlem GIRI-VADDO, zoxem aplea Konknni - Purtugez xobd-koxar. Mons. Sebastiao Dalgado sangta. Purtugezamnim GUIRlM kelem... nakio svor vo avaz Purtugez sodanch amchea ganvchea nanvachea xevttak ghalit, zoxem Kandolim, Kunche1im, Porvorim. Amche Indient asat: NIL-GIRl, ROTNA-GIRl, itiadi. “Monte de Guirirn" mhollear orth naslolem nanv: GIRlCHO GIRl vo DONGRACHO DONGOR. Monte mhollear dongoruch.
COLLEGIO REAL
DE S. JERONIMO
Fto. NO ANO 1596
(Rajvont Kolej - Sant Jeronachi - 1596 vorsa sthaploli)
Survatek ti fatornn khoim asli ti khatren sangunk zai na. Frei Achilles Meersman, O.F.M., hachea pormonnem hi fatornn kopelachea Fuddear (Facade) asli punn 1868 vorsa tern ghor vo kopel vaddoitoch, ti fatornn Sakristint ghatli zait. Survek Fransiskananchem kitem tori te dongurler aslern zait. Itlench nhoi kirtstanvponn Girvoddea pavchea adirn, amchea purvozanchern dev-kurkutt vo dev-gumitti asli zait, zoxern Bandrachea dongrar aslem zhoim atam Mont Saibinnichi Bazilika ubhi asa.
Pollea Kirtstanvanchi rakhonn vo sambhall korunk. ek kherit zutti sthaploIi ani ti zutti choloitalo teka “Pay dos Christaos” mhonn ek pod dil'lem. Bardes-cheam kiristanvancho Pay (Bapui) Girvoddche Dongurler ravtalo ani teka posunk dor vorsa 666 xerafin (adle nanne vo duddu) ditalet. Hi khobor 1598vorsantli ani tea nivasak vo ghorak pacharlam Sant Fransiskacho Motth. Eka mon'xachea posonnak he duddu ekdom chodd; magir 1713 vorsa hea “Pay dos Christaos" haka fokot 100 xerafin ditalet. Oxem tor adim chodd duddu ditalet kiteak anik khorch aslo: Bautism gheunk toiari k,ortalint (Catechumenatos) tenchea khorchak te vetale ani toxench kolej cholouncheak. Thoinsor magir ek xalla vo iskol ughoddlolem teka tenda “Kolej” oxem mhonn ollkhotalet.
Anik ek prosn suttavo korunk zai. Veream (Reis-Magos) 1599 san Sant Jeronachi Seminar choltali; ekach nanvacheo don serninari somzun gheunk kotthinn lagta. Oxem tor Girvoddchi Seminar rokddich bond korun, ti Veream vheli zait ani tern adlench nanv chalu dovorlem zait. Girvoddchi Seminar rokddich bond poddli zait kiteak Paulo da Trindade ho fransiskani itihaskar he seminarichi, na mhonn Bautism gheunk toiari kortoleancbea ghorachi, mhonn Pay dos Christaos hache nivasachi khoboruch kori na.
Magir Girvoddchea Ghorachi khoboruch mellona. Fokot 1713 vorsa, Bardeschea kiristanvancho Bapui Girir vo dongrar ravtalo ani teka vorsak 100 xerafin anudan _ melltalem mhonn khobor asa; 1765 vorsa tea ghorak "Hospicio" mhonn nanv dilolem mello na punn novem nanv mellta: "Senhor dos Desemparados" vo "Born Jesus Senhor dos Desamparados" - Adhar Nasloleancho Dhoni" vo "Adhar-Nasloleancho Bora Jezu Dhoni."
1766 vorsa Fransiskani motthvaxiank Bardezantle kaddun uddoitoch. to "Hospicio" Fransiskanancheach tabeant urlo; 1766 vorsa uprant Girichea ghorant "Pay dos Chritaos” ravtalo. Magir Fransiskani Tisre Ordicho odhikari "Commissary of the Third Order" ravunk laglo; tea kallar Bardesantlea Zhil'leant Tisre Ordiche vangddi soglleak (ghoddiek fokot Bardesant zait) vistarun gel'le; mhojea bhurgeaponnar Bardes-cheo dadle-bailo he tisre ordint bhitor sorloleo ani festam-porbecheam disa Fransiskani nhesovnn ghalun pursanvant bhag ghetaleo tem dollem bhor hanvem Marna-Xivolleche igorjent dekhlolem. Mhoji avoi he ordint bhitor sorloli ani fransiskani nhesovnn ghalun, tiche khuxe pormonnem, tika nikhipiloi Pilernniche Semitirint.
1780-1812 vorsam pottim, bara tori osle odhikari "Commisarios" Girvoddechea Ghorant ravlet, 1812 vorsa ho odhikar "Commisarios” soddun dilo ani,hea fuddem Tertiari aslet tenkam eka veg-veglleam fransiskani viagram khal ghatlet. Hi soglli bariksann Frei. Achilles, O.F-M. dita.
Hea nhesnnachi khobor korun, Sorgest Pri. Diogo Sequeira mhonntalo: Tertiai vangddi ozun asat pun padrinchi vo madrinchi nhesovnn ghalunk atam konn fuddem sora na. Hem vaitt nhoi; bhailea nhesnnachi goroz na. Zaiteam zantteam bailamnim apnnak lob korun dovorla, moddear ghalcheak.
1800-06 vorsanim Girvoddcho motth moddunk pavla; 1894 vorsa tea motthant konn ravo naslo ani ontti moddehea bhesar pavloleo. Ek vonvaxi (hermit) kopelantlo lampt pettounk tea dongrar ravtalo. Kiteak ho lampt? 1804 vorsa, Constantino de Jesus Maria, Franstskani Prantacho Rakhonddar, Girvoddchea dongrar vo Girir vosti korun ravtalo. 1835 voros pasun, jedna soglleo Dharmik Ordi, Goeantleo rodh'd keleo, Fransiskani motthvaxi te girir ravtale.
107 vorsam uprant Kapuchin Fransiskani motthvaxi te girir vo dongrar choddunk lagle; hem ghoddlem Maiachea mhoineant 1942 vorsa ani tedna san ti Giri vo Dongor novsorunk laglo. Kiteak ani koxem ghoddlem techi bariksann Pri. Diogo Sequeiran mhaka boroun dili. Kapuxini motthvaxi Goeam ieun tennim Mhapxeam pennem kel'lem Kapuchini vhoddilanchi khuxi asli. Karasko-vaddeant, eka lhan-xea ghorant, teg fradimnim ravunk suru kelem ani Peddeant ek lhan-so motth bandhunk vavr hatant ghetlo.
Oslea prosongar Pri. Luna, Girvoddchea iskolacho odhikari pavun sorta ani hem iskol Kapuchinanche svadhin korunk to padri apli suchna fuddem ghalta; hi suchna Kapuchini Vhoddilak pottli ani 1942 vorsa, Maiant, Kapuchini motthvaxi Girvoddea pavle.
Koslo vavr suru korcho tem poilem polleunk zai aslem. Pri Luna sangata kaim Kapuchini mptthvaxi Girvoddkaranchem man topasunk bhair sorle. Tennim sottasott sanglem khoim: “Amkam inglez iskol naka; tim aimbim koxim kirlotat. Amkam zai “Escola de Artes e O.ficios” mhonnge tantrik iskol zhoim bhurge aplem pott bhorunk xikole. Ho vavr suru korunk Munglura san murteo-kornnar kolakar haddle ani don vorsam te Girvoddea ravlet ani murteo korunk xikounk laglet; pun amche Goenkar bhurge hat melle zatat toslo vavr korunk fuddem soro na zale dekhun
tem tantrik iskol bond korchem poddlem. Uprant Inglez iskol ughoddlem tern ozun chalu asa. Survek tea iskolachem nanv aslem: “Colegio de Sam Antonio” atam St. Anthony's High School.